เหตุการณ์น้ำท่วมล่าสุดในกรุงเทพฯ ตั้งคำถามที่น่าสนใจไว้ข้อหนึ่งว่า
CBD มีความสำคัญเพราะเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจอยู่แล้ว หรือ CBD กลายเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจ เพราะเป็นพื้นที่ที่เข้าถึงได้ดีที่สุดของเมือง?
น้ำท่วมครั้งนี้เผยให้เห็นมากกว่าปัญหาการระบายน้ำ
ในช่วงที่เกิดน้ำท่วมล่าสุด หลายพื้นที่ของกรุงเทพฯ โดยเฉพาะโซนตะวันออกของเมือง ได้รับผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญ และหลายชุมชนที่อยู่อาศัยต้องเผชิญกับข้อจำกัดด้านการเดินทางและการใช้ชีวิตประจำวัน อย่างไรก็ตาม พื้นที่ส่วนใหญ่ในย่านศูนย์กลางธุรกิจของกรุงเทพฯ (CBD) ยังคงดำเนินกิจกรรมทางธุรกิจได้ตามปกติ ขณะที่หลายส่วนของเมืองเผชิญกับการหยุดชะงัก ในมุมหนึ่ง เหตุการณ์นี้อาจดูเหมือนเป็นเรื่องของความสามารถในการรับมือกับน้ำท่วม แต่ในอีกมุมหนึ่ง มันอาจเป็นเรื่องของ “การเข้าถึง” มากกว่า
ถ้าความได้เปรียบที่แท้จริงคือการเข้าถึงล่ะ?
มุมมองแบบดั้งเดิมมักมองว่า CBD มีความยืดหยุ่นและสามารถรับมือกับเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้ดี เพราะเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ
แต่บางที ความจริงอาจเป็นอีกด้านหนึ่ง CBD อาจมีความสำคัญทางเศรษฐกิจเพราะมีความยืดหยุ่นในการเข้าถึง พื้นที่เหล่านี้ได้รับการสนับสนุนจากระบบคมนาคมหลายรูปแบบ เส้นทางทางเลือกจำนวนมาก และโครงสร้างพื้นฐานที่มีความซ้ำซ้อนเพียงพอให้ผู้คนและธุรกิจยังสามารถเคลื่อนที่ได้ แม้บางส่วนของระบบจะหยุดชะงัก
กล่าวอีกนัยหนึ่ง เมื่อเส้นทางหนึ่งใช้การไม่ได้ เมืองยังสามารถพึ่งพาอีกเส้นทางหนึ่งได้ เรามักเชื่อว่ากิจกรรมทางเศรษฐกิจเป็นสิ่งที่สร้าง CBD ขึ้นมา แต่น้ำท่วมกรุงเทพฯ ครั้งล่าสุดอาจบ่งชี้ว่าความสัมพันธ์ดังกล่าวอาจทำงานในทิศทางตรงกันข้าม
กิจกรรมทางเศรษฐกิจมักกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ที่มีการเข้าถึงที่ยืดหยุ่นและเชื่อถือได้มากที่สุด ทำเลที่แข็งแกร่งที่สุดอาจไม่ใช่ทำเลที่มีอาคารมากที่สุด แต่เป็นทำเลที่มีเครือข่ายการเข้าถึงที่ยืดหยุ่นที่สุด
ถึงเวลาทบทวนวิธีประเมินทำเล
ความเสี่ยงและการหยุดชะงักที่เกิดจากสภาพภูมิอากาศกำลังกลายเป็นปัจจัยสำคัญมากขึ้นในการตัดสินใจทางธุรกิจ
ปัจจุบัน องค์กรอาจจำเป็นต้องตั้งคำถามเพิ่มเติมว่า
- พนักงานยังสามารถเดินทางมาทำงานได้หรือไม่เมื่อเกิดเหตุไม่คาดฝัน
- มีทางเลือกในการเดินทางและการเข้าถึงมากเพียงใด
- หากเครือข่ายคมนาคมบางส่วนได้รับผลกระทบ ธุรกิจสามารถกลับมาดำเนินงานได้เร็วเพียงใด
บทสนทนาเกี่ยวกับการเลือกทำเลกำลังเปลี่ยนจากเรื่องของ “คุณภาพทำเล” ไปสู่ “ความยืดหยุ่นในการเข้าถึง”
หรือเราอาจกำลังตั้งคำถามผิดอยู่
หลังเหตุการณ์น้ำท่วม มีการพูดถึงกันมากว่าย่าน CBD ของกรุงเทพฯ มีความยืดหยุ่นเพียงใด แต่บางที นั่นอาจไม่ใช่คำถามที่สำคัญที่สุด คำถามที่มีประโยชน์มากกว่าอาจเป็น
อะไรคือเหตุผลที่ทำให้ CBD มีความยืดหยุ่นตั้งแต่แรก?
คำตอบอาจไม่ใช่เพียงอาคารสำนักงานระดับพรีเมียม อาจไม่ใช่แม้กระทั่งที่อยู่ของอาคาร แต่อาจเป็นความแข็งแกร่งของเครือข่ายที่รองรับพื้นที่นั้น เพราะหากผู้คน ธุรกิจ และโครงสร้างพื้นฐานไม่สามารถเชื่อมต่อกับสถานที่แห่งหนึ่งได้อย่างต่อเนื่อง กิจกรรมทางเศรษฐกิจย่อมมีแนวโน้มเคลื่อนย้ายไปยังพื้นที่อื่นในที่สุด
แล้วเรื่องนี้สำคัญอย่างไร?
เมื่อความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศกลายเป็นส่วนหนึ่งของการตัดสินใจทางธุรกิจมากขึ้น องค์กรอาจต้องทบทวนวิธีประเมินทำเลเสียใหม่
คำถามที่สำคัญอาจไม่ใช่เพียง
"นี่คือ Prime Location หรือไม่?"
แต่เป็น
"ทำเลแห่งนี้มีเครือข่ายการเข้าถึงที่ยืดหยุ่นเพียงพอหรือไม่?"
ท้ายที่สุดแล้ว
CBD ไม่ได้มีความยืดหยุ่นเพราะเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจ แต่กลายเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจได้ เพราะได้รับการสนับสนุนจากเครือข่ายการเข้าถึงที่มีความยืดหยุ่น
