Share:
Ode aan de woningcorporatie Ode aan de woningcorporatie - small

De toekomstbestendige stad

Elsbeth Quispel • 09/12/2020
De waarde van de stad zit in haar toekomstbestendigheid. Om te kunnen anticiperen op de behoeften van de tijd is visie en ambitie nodig als handvat voor strategische gebiedsontwikkeling.

Door de eeuwen heen is bij de ontwikkeling van steden sprake van een continue wisselwerking tussen de centrale, regionale en lokale overheid met de markt. Ontwikkelingen blijken economisch, demografisch en technologisch gedreven, in verschillende fasen van (de-)urbanisatie, sub- en re-urbanisatie. Met in meer of in mindere mate met een ruimtelijke visie als kader.

Ruimtelijke ordening als handvat voor toekomstbestendigheid

Na jarenlang een decentraal beleid te hebben gevoerd, gaat de Rijksoverheid opnieuw meer sturing geven aan stedelijke ontwikkeling. Met de in september gepresenteerde Nationale Omgevingsvisie (NOVI) geeft de overheid prioriteit aan de ontwikkeling van sterke en gezonde steden en regio’s. De enorme opgave om tot 2040 zo’n één miljoen woningen bij te bouwen wordt uitgedaagd door de verduurzamingsopgave. De bebouwde omgeving, geholpen door de Omgevingswet (per 1 januari 2022), kan én moet een enorme bijdrage leveren aan het tegengaan van klimaatverandering. 

De eerste steden die tussen 1100 en 1400 werden gesticht lagen veelal aan de oever van rivieren zoals Deventer, Utrecht, Arnhem, Dordrecht en Maastricht. Het stichten van een stad was destijds een particulier initiatief van inwoners en heren. Zij stichtten een zelfstandige economische kern, meestal met een haven. Bereikbaarheid was bepalend voor de locatiekeuze. Toendertijd over water, kenmerkend voor het stedenpatroon in ons land. 

In de 19e eeuw breidden als gevolg van industrialisatie bestaande steden zich uit en werden de stadsbesturen gedemocratiseerd bij de invoering van de Grondwet in 1848. De overheid ging zich in die tijd steeds actiever bemoeien met de ruimtelijke inrichting waaronder de infrastructuur. De komst van het spoor had een ingrijpende invloed op de stadscentra; het economische zwaartepunt breidde uit naar gebieden die werden ontsloten door treinspoor. Industriesteden als Eindhoven en Enschede werden snel bereikbaar en in deze tijd ontstonden woonsteden als Apeldoorn en Hilversum. 

Na de Tweede Wereldoorlog brak een periode van suburbanisatie aan. Inwoners vertrokken uit de steden, terwijl de focus juist verschoof naar de autobereikbaarheid, ook in de binnenstad. Dit leidde tot een toename van woon-werkverkeer en daarmee filedruk. Deze leegloop ging ten koste van het voorzieningenniveau waardoor binnensteden, de economische centra, verloederde. In reactie hierop gaf de Rijksoverheid met de Vierde Nota van Ruimtelijke Ordening sturing aan stedelijke ontwikkeling, waardoor processen van (re-) urbanisatie weer zichtbaar werden. De urbanisatie zet zich vooralsnog door, al is de sturing sinds het begin van deze eeuw decentraal, bij de gemeenten, neergelegd. 

Sturen waar het moet, faciliteren waar het kan

Om onze steden  toekomstbestendig te maken, deze leefbaar en economisch gezond te houden en daarnaast ook de woning- en verduurzamingsopgave te kunnen oplossen is er nú behoefte aan een overkoepelende nationale visie op steden en regio’s. Met dit handvat kunnen regio’s zelf effectief en succesvol ambities realiseren en kan er bijgestuurd worden wanneer er gebrek is aan eigen visie en sturingsmiddelen. Tegelijkertijd is er ruimte nodig voor het creëren van eigen identiteit; een ontwikkeling die zich op veel plekken voordoet zoals in Wageningen (“Foodvalley”), en Eindhoven (“Design Stad. High tech stad. Brainport.”). De groeipotentie zit vooral waar multifunctionele gebieden (verder) ontwikkeld kunnen worden; waar woningen toegevoegd kunnen worden aan kantoorgebieden gecombineerd met gebruiksvoorzieningen. Hierdoor ontstaan plekken waar mensen graag verblijven. Dus is het nodig om ook te investeren in goede infrastructuur, zowel binnenstedelijk, tussen steden als interregionaal, waardoor multimodale knooppunten ontstaan. Laten we economisch, demografisch en technisch gedreven de juiste keuzes maken, het schaalniveau omhoog brengen en versnellen. Gericht op een gezamenlijke stip aan de horizon: een innovatief, vooruitstrevend, duurzaam en kennisintensief land waar ruimtelijke ordening het handvat biedt voor de toekomstbestendige stad.

What's Next - Value Of A City

Lees ook de andere delen hieronder.

Elke maand verschijnt er een column van Elsbeth Quispel over een onderwerp dat gerelateerd is aan de waarde van de stad. Hierin geeft zij haar visie op de maatschappelijke relevantie van steden, stedelijke ontwikkeling en dus ook vastgoed. Deze visie komt tot stand vanuit intern onderzoek en dialoog met interne en externe stakeholders, in nauwe samenwerking met consultants en analisten uit ons Real Estate Strategy & Innovation team. Meer achtergrond is te vinden in de gelijknamige Insight: Ruimtelijke ordening: handvat voor een toekomstbestendige stad. 

 
Value of a City - Veranderingen van de stad

In de serie 'Value of a City' geven wij maandelijks onze visie op een onderwerp dat te maken heeft met de waarde van de stad. Het hoofdonderwerp is opgedeeld in vier thema's: Ziel van een stad, Veranderingen van de stad, Weerbaarheid van de stad en Slimme steden.

Lees via onderstaande links alle delen van Value of a City: Veranderingen van de stad.

- De toekomstbestendige stad
- De Randstad loopt leeg!
- Kalverstraat anno 2030
- Verdozingsdiscussie: wisselwerking met de stad en net erbuiten (dec 2021)

Lees meer - Value of a city

Kalverstraat card image
Insights

Kalverstraat anno 2030

De Kalverstraat als de aorta van het nieuwe business district dat zich ontwikkelt in het centrum van Amsterdam. Waar oude bedrijvigheid terugkomt in nieuwe vorm, want de zakenman en -vrouw is terug in de stad!
Elsbeth Quispel • 17/06/2021
City profiler image card
Insights

City profiler

Ruimtelijke beleidsmakers van steden kunnen we tegenwoordig beter zien als ‘city profilers’. Zij dienen de juiste verbanden te leggen om tot toekomstbestendige oplossingen te komen voor onze steden in de komende decennia.
Elsbeth Quispel • 27/05/2021
De stad na COVID
Insights • Sustainability

De stad na COVID

COVID laat zien waar we kwetsbaar zijn. Tegelijkertijd brengt het ons inzicht in hoe we de leefbaarheid in onze steden op een toekomstbestendige manier moeten vergroten.  Anticiperend op bevolkingsgroei, klimaatverandering, gezondheid en onze aanhoudende behoefte om in steden te wonen, werken en verblijven.
Elsbeth Quispel • 22/04/2021
De Randstad loopt leeg card
Insights

De Randstad loopt leeg

De initiële oorzaak hiervan heeft alles te maken met vraag en aanbod. Al jaren is er een chronisch tekort aan betaalbare woningen in de Randstad, het economisch hart van Nederland.
Elsbeth Quispel • 25/03/2021
Auto de stad uit card
Insights • Sustainability

De auto de stad uit

De komst van de auto heeft de ruimtelijke ontwikkeling van onze steden en de infrastructuur in Nederland radicaal veranderd.
Elsbeth Quispel • 25/02/2021
Groene steden
Insights • Sustainability

Groen in de stad wordt niet op waarde geschat

Een groene omgeving of frisse buitenlucht is niet vaak een reden om in een stad te wonen, eerder het tegenovergestelde. Het is vaak een reden om in het weekend de stad te ontvluchten en de natuur op te zoeken, of zelfs om elders te gaan wonen.
Elsbeth Quispel • 04/02/2021
Ruimtelijke ordening
Insights • Sustainability

De toekomstbestendige stad

De waarde van de stad zit in haar toekomstbestendigheid. Om te kunnen anticiperen op de behoeften van de tijd is visie en ambitie nodig als handvat voor strategische gebiedsontwikkeling.
Elsbeth Quispel • 09/12/2020
Ode aan de woningcorporaties
Insights

Ode aan de woningcorporatie

We staan voor een grote uitdaging om te zorgen dat wonen in de stad betaalbaar blijft en daarmee haar ziel behoudt en we ons verbonden voelen met de stad waarin we wonen.
Elsbeth Quispel • 12/11/2020
Whats Next artikel 2 card
Insights

Agglomeratievoordelen gaan niet alleen over schaal

Het bericht dat we de komende weken niet naar kantoor kunnen valt mij zwaar. Kantoor is voor mij dé plek om samen te werken aan projecten, besprekingen te hebben en rustig te kunnen werken, maar vooral ook de plek om bij te praten met collega’s en mijn team; iets waar ik energie van krijg.
Elsbeth Quispel • 19/10/2020
Whats Next thumbnail insights
Insights

De ziel van een stad

Nu ik 17 jaar in de stad woon, noem ik mijzelf Amsterdammer; dankzij en ondanks alle veranderingen van de afgelopen jaren een stad waar ik energie van krijg, met veel plezier woon met mijn gezin en elke dag de luxe heb om met de fiets naar kantoor te gaan. Maar hoe komt het dat ik mij ook echt Amsterdammer voel?
Elsbeth Quispel • 24/09/2020
Rotterdam view, Netherlands
Research • Economy

Sweet Spot Randstad

Nederland heeft de wereld veel te bieden.  Om ook in de toekomst de magneet te blijven die we nu zijn, moet er wat gebeuren. De economische kerngebieden moeten met elkaar worden verbonden tot één economische en functionele stedelijke regio. In dat streven kunnen we gaan zoeken naar de Sweet Spot tussen zoveel mogelijk agglomeratievoordelen en zo weinig mogelijk agglomeratienadelen. 
Jos Hesselink • 26/06/2019
Haneda: From An Airport To An Aerotropolis
Insights

Relevant blijven vraagt groot denken

“Het onderling goed verbinden van stedelijke regio´s in de Randstad is dé manier om agglomeratievoordeel te creëren voor ons hele land. Alleen dan kunnen we maximaal profiteren van de vierde industriële revolutie.”
Jeroen Lokerse • 02/06/2019

VINDT U NIET WAT U ZOEKT?

Neem contact op met een van onze deskundigen.